Z historii pierwszych misjonarzy
franciszkańskich w Kanadzie
"Najwyższy, chwalebny Boże,
rozjaśnij ciemności mego serca
i daj mi, Panie, prawdziwą wiarę,
niezachwianą nadzieję i doskonałą miłość,
pokorę głęboką,
zrozumienie i poznanie,
abym mógł wypełniać Twoją świętą i nieomylną wolę."
Św. Franciszek z Asyżu. Modlitwa odmówiona przed krzyżem w San Damiano.
1615 - Kanada, Quebec, pierwsi misjonarze franciszkańscy - Rekolekci. O franciszkańskiej obecności w historii Kanady:
W ewangelizację Ameryki Płn. w tym Kanady, a szczególnie w prowincję Quebec i Montreal, wpisali się w historii od 1615 roku, jako pierwsi, franciszkańscy misjonarze Rekolekci. W samym Montrealu, w tym mieście - wyspie nad rzeką św. Wawrzyńca, znajduje się wiele historycznych nazw, czy to ulic, stacji metro, czy też kościołów. Są też miejsca przypominające misyjną obecność franciszkanów w historii Kanady i w prowincji Quebec a także w okolicach Montrealu.
Takim przykładem jest obecnie park i rzeka (odnoga rzeki św. Wawrzyńca) w północnej części Montrealu. Tam także znajduje się figura franciszkanina rekolekty Nicolasa Viel, stojąca przy kościele "Église La Visitation de la Bienheureuse-Vierge-Marie du Sault-au-Récollet".
Można w tym miejscu znaleźć informację historyczną o tym jednym z pierwszych franciszkańskich misjonarzy. To tutaj wędrowny misjonarz, płynąc rzeką w miejscu, które nazywa się dzisiaj "Wodospady Recolett" (Sault-au-Récollet), płynąc indiańską łodzią canou, franciszkanin - rekolekta Nicolas Viel, poświęcił życie dla ewangelizacji indian. Opodal kościoła na małej wysepce nad rzeką, stoi duży drewniany krzyż oraz znajduje się tablica historyczna upamiętniająca franciszkanina Nicolasa Viel. Obecnie ta część rzeki nazywa się "Riviere des Prairies".
W Montrealu w centrum miasta w Cathedral-Basilica of Mary Queen of the World & St-James the Greater, znajdują się obrazy upamiętniające historię pierwszych franciszkanów. Można zobaczyć również odprawioną przez Rekoletów pierwszą Mszę św. oraz wyprawę misyjną O. Nicolasa Viel oraz indianina o imieniu Ahunstic. Obydwaj zginęli w wodospadach.
Również wielu innych odważnych franciszkanów było wędrownymi ewangelizatorami, misjonarzami w drodze, w kraju indian. Kanada była kolonią francuską. Na początku XVII wieku otrzymała jezuickich i franciszkańskich misjonarzy. Ich ośrodkiem pracy stał się Quebec, założony w 1608 roku przez Samuela de Champlain.
Wojna Francji i Anglii o tę kolonię, a także walki między plemionami Irokezów i Huronów nie ułatwiły misji. W latach 1642-1649 z rąk Indian, śmiercią męczeńską zginęli inni misjonarze, Jezuici - męczennicy kanadyjscy.
Franciszkanie Rekolekci - Rodzina Franciszkańska:
Cytat:
* Bracia Mniejsi
Od 1897 r. także nazwa własna zakonu (łac. Ordo Fratrum Minorum - OFM), nazywanych od 1415 r. Braćmi Mniejszymi Obserwantami, z którymi pod jednym generałem połączone były na przestrzeni XVI w. Rodziny Braci Mniejszych Reformatów (Ściślejszej Obserwancji), dyskalceaci, czyli alkantarzyści oraz rekolekci.
Rekolekci powstali z domów rekolekcyjnych obserwantów w Italii i Francji ("Recollection-houses are, strictly speaking, those monasteries to which friars desirous of devoting themselves to prayer and penance can withdraw to consecrate their lives to spiritual recollection"). Franciszkanów ściślejszej reguły nazywano również franciszkanie bosi albo bernardyni (w Polsce). Z Historii Misji Franciszkańskiej w Kanadzie (j. angielski):
Cytat:
* "Franciscans in Canada.
It was in 1615 that the Franciscans first came to Canada. They arrived at Tadoussac on May 25, and were four in number: Father Denis Jamet, Father Jean Dolbeau, Father Joseph LeCaron, and Brother Pacificus Duplessis.
Source : W. Stewart WALLACE, ed., The Encyclopedia of Canada, Vol. II, Toronto, University Associates of Canada, 1948, 411p., pp. 384-385.
Cytat:
"Jednymi z pierwszych, którzy zapoznali ludność tubylczą z książką i kulturą europejską, byli sprowadzeni przez Samuela de Champlaina w 1615 r. misjonarze rekoleci (franciszkanie bosi). Założyli oni klasztor w Quebecu i właśnie tam rozpoczęli chrystianizację Indian".
/przypis: WOJTCZAK, J. Quebec 1759, Warszawa: Bellona, 2000, s. 19/.
Zob. publikację:
Kultura książki w Ameryce Północnej w XVIIXVIII w. / Olga Schabowicz// W: Biuletyn EBIB [Dokument elektroniczny] / red. naczelny Bożena Bednarek-Michalska. - Nr 5/2006 (75) maj. - Czasopismo elektroniczne. - [Warszawa] : Stowarzyszenie Bibliotekarzy Polskich KWE, 2006.
- Tryb dostępu: czytaj... - Tyt. z pierwszego ekranu. - ISSN 1507-7187.
Samuel de Champlain.
Ur. w 1570 r. w Brouage k. Rochefort Francja, zm. 25 grudnia 1635 r. w Quebecu - francuski podróżnik, żeglarz, odkrywca, kolonizator Kanady. Wraz z nim przybyli franciszkanie. Kontynuował odkrywcze dzieło żeglarza i podróżnika Jacques'a Cartiera - odkrywcy Montrealu.
Cytat:
Gabriel Sagard (1614 1636) - franciszkanin, rekolekta.
"Missionary of the Franciscan Recollect. In July 1624 at Quebec he was ordered by his superior to return to Paris. Sagard is remembered for his writings on New France and the Hurons - "Le grand voyage au pays des Hurons" (Paris, 1632), "L'histoire du Canada" (1636), which includes a revised and expanded "Le grand voyage", and "Dictionnaire de la langue huronne" (fragment z zasobów wikipedia).
Cytat:
Nicolas Viel, (1600-1625) - franciszkanin, rekolekta.
"Was a French Recollet missionary to the Hurons from 1623 to 1625. Father Viel traveled to Huron territory arriving there with Father Le Caron. He was studying the language and collecting material to add to Father Le Carons dictionary. After almost two years, he decided to return to Quebec in May of 1625. After a long period of travel, he was assassinated by the three Indian companions in his canoe. The event took place near present day Sault-au-Récollet and was well witnessed and recorded. While there is no official position by the Catholic Church on this matter, all records would indicate that Father Viel was the first martyr for his faith in Canada. The murder was likely was caused by a deep dislike of the Catholic teachings and their messenger" (fragment z zasobów wikipedia). O miejscach obecności franciszkańskiej w Montrealu:
W jednej z czterech bazylik mniejszych w Montrealu i zarazem katedrze tzw. Cathedral-Basilica of Mary Queen of the World & St-James the Greater, znajduje się m.in. obraz z franciszkańskim misjonarzem rekolektą Nicolasem Viel wraz z indianami w łodzi - canoe. Warto wspomnieć, że jest to Bazylika, która w architekturze przypomina Bazylikę św. Piotra w Rzymie. Na frontonie znajduje się m.in. figura św. Franciszka z Asyżu.
Sanktuaria w Ameryce płn., poświęcone indiance bł. Katheri Tekakwitha i Bracia Mniejsi Konwentualni (OO. Franciszkanie OFM Conv):
W Kanadzie Sanktuarium bł. Katheri znajduje się przy Montrealu, po drugiej stronie rzeki św. Wawrzyńca na terenie rezerwatu indian Mohawk w Kahnawake. Sanktuarium widoczne jest od strony kościoła Misji Św. Wojciecha i Św. Maksymiliana należącej do Kustodii Kanadyjskiej Braci Mniejszych Konwentualnych (OO. Franciszkanie OFM Conv).
Bł. Kateri Tekakwitha (1656-1680), indianka "Lily of Mohawks". Wspomnienie 17 kwietnia w Kanadzie, 14 lipca w USA. Beatyfikowana 22 czerwca 1980 r. przez Jana Pawła II. W 2002 r. patronka Światowych Dni Młodzieży w Toronto podczas pielgrzymki Bł. Jana Pawła II.
Inne Sanktuarium i muzeum Braci Mniejszych Konwentualnych (OO. Franciszkanie OFM Conv), poświęcone bł. Katheri Tekakwitha, znajduje się w Stanach Zjednoczonych.
In 1623 two other noted missionaries arrived in Canada. One was Brother Sagard, the future historian of those early days; and the other was Father Nicholas Viel, destined to become the first martyr of the Franciscans in Canada.
In 1626, Father Joseph de la Roche d'Aillon visited the land of the Neutral Indians, and was perhaps the first white man to gaze on Niagara Falls. Later, in December, 1678, Father Louis Hennepin also passed that way, and was the first to describe the beauty of the Falls.
The "Recollect" missionaries were deported to France in 1629, when the English captured Quebec ; but in 1670, after forty years of absence, the Franciscans returned to Canada. They established missions at Quebec, Three Rivers, and Montreal. In 1701, they served a colony at Port Royal, and were the first pastors and missionaries in those parts. A few years later, in 1759, the British conquest again interfered with the work of the Franciscans. They were forbidden to receive novices, and thus the order in Canada died out again, with the death of the last priest, Father Louis Demers".
In 1890, however, for the third time the Franciscans returned to Canada. They were received by Mgr. Fabre, bishop of Montreal. Previously, however, as early as 1888, Father Frederick of Ghyvelde, had established a small convent which served as commissariat of the Holy Land in the town of Three Rivers, Quebec .
Since their third and final establishment in Canada, the Franciscans have developed and spread all over the Dominion. They form, at present, a special province in the order, and go by the name of "The Province of St. Joseph in Canada". The headquarters of the province and the residence of the Very Rev. Father Provincial are at the Franciscan Friary, Montreal.
The chief work of the Friars, besides the choral office of divine worship, consists in preaching missions and retreats; but there are many who are also occupied in parochial duties and in teaching. The following is a list of the monasteries of the present Canadian province of Franciscans :
Montreal - Monastery and Headquarters for the Provincial Administration and for the publication of the different Reviews.
Rosemount (Montreal East)-Monastery and Seminary of Theology for the Theological students of the Order.
Sherbrooke, Quebec-Monastery and Novitiate.
Sorel, Quebec-Monastery and School.
Chateauguay, Quebec-Monastery and house for private Retreats.
Three Rivers, Quebec-Monastery, Seraphic College, and Parish of Our Lady of the Seven Joys.
Quebec, Quebec-Monastery and Seminary of Philosophy for students of the Order.
Tobique, New Brunswick-Monastery, Mission of Maliseet Indians, and centre from which radiate the Missionary Fathers to many near-by local mission churches.
Ottawa, Ontario-Monastery and Commissariat of the Holy Land .
Regina, Saskatchewan-Monastery, and Diocesan Seminary.
Edmonton, Alberta-Monastery, Seraphic College, and Parish of St. Francis.
Vancouver, British Columbia-Monastery.
Unlike most other orders and congregations, the Franciscan Order has not yet founded a distinct Englishspeaking branch of its religious in the Dominion. The Canadian province is almost entirely French-speaking, though a movement is actually on foot to educate English-speaking boys in view of a distinct province. For this purpose a college has been built, and is now functioning at North Edmonton, Alberta.
The latest census of the Franciscan province in Canada gives 180 priests, 80 professed students, 26 novices, and 120 brothers. See R. P. Odoric-Marie Jouve, Les Franciscains et le Canada (Quebec, 1915).
O Pierwszych Franciszkanach:
